Ὅσα δὲν βλέπουμε καὶ δὲν μαθαίνουμε σὲ ἕνα Μουσεῖο

image7178
Ὁ Εὐαγγελισμὸς ἐν τῷ οἴκῳ, Icon Gallery, Ohrid, Fyrom, 1300-1320. Φορητὴ εἰκόνα, 94.5x80.3ἑκ.

Πρὶν τέσσερα χρόνια περίπου ἕνας καλὸς φίλος καὶ συνεργάτης τῆς Ἰνδίκτου ὁ Ἰωάννης Κανέλλος εἴχε τὴν ἰδέα. Τὸ Ἵδρυμα Ὀρμύλια καὶ πιὸ συγκεκριμένα τὸ Διαγνωστικὸ Κέντρο Ἔργων Τέχνης, σὲ συνεργασία μὲ τὴν Ἴνδικτο, ὑλοποίησαν τὸ πρῶτο ἐν Ἐλλάδι Εἰκονικὸ Μουσεῖο. Τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου.

Ἡ ἔννοια τοῦ εἰκονικοῦ μουσείου (virtual museum) ἔχει πιὰ ἀρχίσει νὰ μπαίνει στὸ λεξιλόγιό μας.
Παράγωγο κι αὐτὴ τῶν σύγχρονων ψηφιακῶν τεχνολογιῶν, παιδὶ ἴσως καλύτερα μιᾶς κοινωνίας ποὺ ἀναγνωρίζεται πιὰ ὡς κοινωνία τῆς ἐπικοινωνίας, τῆς πληροφορίας καὶ τῆς γνώσης, τὸ εἰκονικὸ μουσεῖο προσδιορίζει ἕνα σύνολο ἐφαρμογῶν ποὺ στοχεύουν νὰ μεταφέρουν, καμιὰ φορὰ μάλιστα καὶ νὰ ἐπεκτείνουν τὴν κλασικὴ ἔννοια τοῦ μουσείου στὴν διάσταση τοῦ παγκόσμιου ἱστοῦ. Εὔκολα καταλαβαίνει κανεὶς τὸ ἐνδιαφέρον ἀλλὰ καὶ τὴν χρησιμότητα τέτοιων προσπαθειῶν: ἀνετότερη διοίκηση τοῦ χρόνου καὶ τοῦ χώρου, εὔκολη πρόσβαση σὲ ἐκθεσιακὲς συλλογές, ἐκδημοκρατισμὸς τῆς πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς, προσαρμογὴ τοῦ ἐκτιθέμενου ὑλικοῦ σὲ διαφορετικὰ προφὶλ καὶ σκοποὺς ἐπίσκεψης, νέες μουσειακὲς ὑπηρεσίες κ.λπ. Καὶ βέβαια μιὰ νέα οἰκονομία βασισμένη στὰ διατιθέμενα περιεχόμενα.

A2.stavronikhta
Ἱερὰ Μονὴ Σταυρονικήτα, Ἅγιον Ὄρος

Πράγματι, κάνοντας ἕναν περίπατο στὸ διαδίκτυο, βρίσκει κανεὶς κιόλας ἕνα σημαντικὸ ἀριθμὸ ἐφαρμογῶν ποὺ αὐτονομάζονται «εἰκονικὰ μουσεῖα». Γρήγορα καταλαβαίνει κανεὶς τὴν ἔκταση ποὺ πῆρε μιὰ τέτοια ἔννοια, μιὰ ποὺ τόσο οἱ στόχοι ὅσο καὶ ἡ σύλληψη τοῦ κάθε τέτοιου μουσείου ἐξυπηρετοῦν συγκεκριμένες λογικὲς ἤδη ὑπαρχόντων μουσειακῶν ἱδρυμάτων, χωρὶς νὰ ἀνταποκρίνονται πάντοτε σὲ ἕνα πρότυπο, ἕναν ὁρισμό, ἢ μία χάρτα ἀπαιτήσεων. Τὶς περισσότερες φορές, ἕνα εἰκονικὸ μουσεῖο εἶναι ἡ ἁπλὴ μεταφορὰ στὸ διαδίκτυο ἑνὸς μέρους ἀπὸ τοὺς θησαυροὺς ποὺ ἐκθέτει σὲ πραγματικὸ χῶρο καὶ χρόνο ἕνα τυπικὸ μουσεῖο. Σπάνια βρίσκει κανεὶς ἐναλλακτικὲς προτάσεις εἰκονικοῦ μουσείου.

A2.ormylia
Ἱερὸν Κοινόβιον Εὐαγγελισμοῦ, Ὁρμύλια Χαλκιδικῆς

Σὲ μιὰ τέτοια, ἐναλλακτικὴ πρόταση στοχεύει τὸ μουσεῖο ποὺ ἵδρυσε ἡ Ἴνδικτος σὲ συνεργασία μὲ τὸ Ἵδρυμα Ὀρμύλια. Πρόκειται, ἀκριβῶς, γιὰ ἕνα θεματικὸ εἰκονικὸ μουσεῖο: «ἐκθέτει», μὲ ἄλλα λόγια, ἀντικείμενα ποὺ ἀναπτύσσουν ἕνα καὶ μόνο θέμα, συγκεκριμένα, τὸ θέμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου. Ἐξ οὗ καὶ ὁ τίτλος του. Μελετώντας γόνιμες μεταφορὲς μιᾶς τυπικῆς ἐπίσκεψης σὲ ἕνα πραγματικὸ μουσεῖο, τὸ εἰκονικὸ μουσεῖο Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου προτείνει πολυεπίπεδα σενάρια προκειμένου νὰ γνωρίσει ὁ ἐπισκέπτης τὸ θέμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἔτσι ὅπως αὐτὸ ἐπεξεργάζεται καὶ ἀναπτύσσεται μέσα ἀπὸ τὴν βυζαντινὴ εἰκονογραφία. Τὸ ὑλικὸ ποὺ παραθέτει σὲ κάθε ἐπισκέπτη του, δὲν ἀνήκει σὲ κάποιο ἵδρυμα: προέρχεται ἀπὸ μιὰ συλλογὴ ἔργων ποὺ προέρχονται ἀπὸ διαφορετικοὺς τόπους καὶ ἱδρύματα, χωρὶς διάκριση σχολῶν, τεχνοτροπιῶν, τεχνικῶν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐπιδίωξη μιᾶς τέτοιας προσπάθειας εἶναι νὰ βοηθήσει τὸν κάθε χρήστη νὰ ἐμβαθύνει στὸ νόημα ἑνὸς τέτοιου θέματος, ποὺ διατρέχει τοὺς αἰῶνες καὶ τοὺς πολιτισμούς, ἀπασχολώντας πάντοτε τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν σχέση του μὲ τὴν μοῖρα του.

image19439
Dionisy the Russian, Ὁ Εὐαγγελισμὸς ἐν τῷ οἴκῳ: Γ΄ Οἶκος τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου, Ferapontov Monastery, Vologda, Russia, 1502. Τοιχογραφία.

Περιδιαβαίνοντας τὰ ἔργα ποὺ διαθέτει τὸ μουσεῖο Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου, ὁ ἐπισκέπτης μπορεῖ ἔτσι νὰ προσαρμόσει τὴν ἐπίσκεψή του κατὰ ἔργο ἢ σύνολο ἔργων σύμφωνα μὲ κάποια ἀπὸ αὐτὲς τὶς τοπικές, νὰ τὸ μελετήσει σὲ βάθος ἢ νὰ ἀρκεστεῖ σὲ κάποιες πληροφορίες, νὰ ἐντοπίσει τὸ ἐνδιαφέρον του σὲ συγκεκριμένες τοπικὲς κλπ. Τὸ μουσεῖο προσαρμόζεται καὶ σὲ διαφορετικὰ προφὶλ ἐπισκέπτου καὶ σὲ διαφορετικοὺς σκοποὺς ἐπίσκεψης. Ἂν καὶ ἡ ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση ἀποτελεῖ τὸν τελικὸ σκοπὸ αὐτοῦ τοῦ μουσείου, μιὰ ποὺ ὅλα, σὲ μία γλῶσσα, προσφέρουν στὸ νόημα καὶ στὴν ἀνάδειξη τῆς σημασίας, τὸ μουσεῖο αὐτὸ δὲν ὑποχρεώνει τὸν ἐπισκέπτη: ἡ ὀργάνωσή του καὶ οἱ λειτουργίες πλοήγησης ποὺ παρέχει προτείνουν, δὲν ἀναγκάζουν. Τόσο ὁ ἐνδιαφερόμενος γιὰ τὰ τοπία τῆς ἱστορίας τῆς τέχνης ὅσο καὶ ὁ συντηρητὴς ἔργων τέχνης, τόσο ὁ ζωγράφος ὅσο καὶ ὁ θεολόγος θὰ βροῦν θέματα ἄξια τῆς προσοχῆς τους κατὰ τὸν τρόπο ποὺ ἀνταποκρίνεται στὶς πρακτικές τους.

Ἡ εἴσοδος στὸ Μουσεῖο εἶναι δωρεὰν, μπεῖτε καὶ θαυμάστε, πλοηγηθεῖτε στὶς εἰκόνες, δεῖτε τὶς ἀναλύσεις τῶν λεπτομερειῶν!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s