Όσοι πιστοί προσέλθετε…
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Νοεμβρίου 21, 2009
Ἀπαντώντας στὸν κύριο Προύστ…
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Αυγούστου 29, 2009
Πιστεύω πὼς τὰ ἐρωτήματα γενικῶς εἶναι πολύπλοκα, γι᾽ αὐτὸ καὶ κατὰ κανόνα δὲν ἐμπιστεύομαι τὶς ἀπαντήσεις ποὺ ἁπλοποιοῦν.
Ἔτσι ὅταν ἡ κ. Μικέλλα Χαρτουλάρη μοῦ ζήτησε νὰ ἀπαντήσω στὸ γνωστὸ πλέον σὲ ὅλους μας ἐρωτηματολόγιο τοῦ Προύστ προσπάθησα νὰ τὸ ἀποφύγω.
Μιὰ ὅμως ἀπὸ τὶς φωνὲς ποὺ μοῦ τριβελλίζουν συνήθως τὸν νοῦ μοῦ σφύριξε τὸ ἀπολαυστικὸ τοῦ Πόρτσια: Χωρὶς αὐτὴν τὴν βλακώδη ματαιότητα ποὺ εἶναι τὸ νὰ ἐπιδεικνυόμαστε καὶ ποὺ ἀνήκει σὲ ὅλους καὶ σὲ ὅλα, δὲν θὰ βλέπαμε τίποτα καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε τίποτα.
Μετὰ ἀπ᾽ αὐτὸ δὲν ἤθελα ἄλλο, παραδώθηκα! Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι πὼς τὸ χάρηκα περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορά.
Ἴσως γιατὶ πέρα ἀπὸ πολύπλοκα τὰ ἐρωτήματα εἶναι πολλὲς φορὲς καὶ βασανιστικὰ ἢ ἀκόμα καὶ ἀποκαλυπτικά! Ἀρκεῖ νὰ θὲς νὰ μπεῖς στὴ βάσανό τους καὶ νὰ τὸ παλέψεις.
Ἐλπίζω οἱ ἐρωταπαντήσεις νὰ ἔχουν κάποιο ἐνδιαφέρον. Ἐπειδὴ ὅμως πολὺ ἀμφιβάλλω, γιὰ σιγουριὰ τὶς συνοδεύω μὲ τρία ἕργα τοῦ Διαμαντῆ Διαμαντόπουλου, ἑνὸς ἐκ τῶν ἀγαπημένων μου ζωγράφων, ὅπως ἀπαντῶ στὴν σχετικὴ ἐρώτηση.
Τὸν Δ. Διαμαντόπουλο, εἶχα τὴν εὐκαιρία, δύο χρόνια πρὶν πεθάνει, τὸ 1995, νὰ τὸν γνωρίσω καὶ νὰ μιλήσω μαζί του. Μὲ τὸν Πέρη λέγαμε νὰ κάνουμε ἕνα ἀφιέρωμα στὸ περιοδικό. Τοῦ εἴχαμε ζητήσει μάλιστα νὰ τυπώσουμε καὶ ἕνα λεύκωμα μὲ τὰ ἔργα του. Ἦρθε ὅμως ὁ θάνατός του καὶ διέκοψε κάθε συζήτηση. Ἀκόμα ἐλπίζω πὼς θὰ μπορέσω νὰ ἀσχοληθῶ περισσότερο μὲ τὸ ἔργο του, μὰ δὲν τὰ ἔχω καταφέρει. Τουλάχιστον ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἄποψη, τὴν εἰκαστική, τὸ σημερινὸ post θὰ κουβαλᾶ κάτι ποὺ ἀξίζει τὸν κόπο καὶ μὲ τὸ παραπάνω.
Τὸ Ἐρωτηματολόγιο μὲ τὶς ἀπαντήσεις μου δημοσιεύτηκε στὴν ἐφ. ΤΑ ΝΕΑ τὸ Σάββατο 22 Αὐγούστου μὲ ἐπιμέλεια τῆς κ. Μικέλλας Χαρτουλάρη, τὴν ὁποῖα θερμὰ εὐχαριστῶ γιὰ τὴν φροντίδα καὶ τὸ ἐνδιαφέρον.
Η απόλυτη ευτυχία για σας είναι;
Πάντα σχετική κι αδιάφορη.
Τι σας κάνει να σηκώνεστε το πρωί;
Η προσδοκία.
Η τελευταία φορά που ξεσπάσατε σε γέλια;
Σήμερα Τρίτη πρωί διαβάζοντας τον Νεόκοπο.
Το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας, είναι;
Η προθυμία. Η επιμονή.
Το βασικό ελάττωμά σας;
Η επιμονή.
Σε ποια λάθη δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια;
Στα δικά μου!
Η τελευταία φορά που κλάψατε;
Στον θάνατο του φίλου μου Π. Ι.
Με ποια ιστορική προσωπικότητα ταυτίζεστε περισσότερο;
Με τον Μανουήλ Κομνηνό.
Ποιοι είναι οι ήρωές σας σήμερα;
Ο γιος μου Κίμων και η κόρη μου Μαρίνα.
Οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;
Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Τόμας Μαν, Πιερ Μισόν, Αντόνιο Πόρτσια, κάποτε κι ο Γ. Σεφέρης.
Ποια αρετή προτιμάτε σε έναν άντρα;
Την καθαρότητα και την ευθύτητα.
…Και σε μια γυναίκα;
Την κατανόηση και την υπομονή.
Διαμαντῆς Διαμαντόπουλος, Τὰ καρπούζια
Ο αγαπημένος σας συνθέτης;
Το ρεπερτόριο περιλαμβάνει άλλες φορές Μότσαρτ, πάντα Ρink Floyd, σχεδόν πάντα Σεργκέι Ραχμάνινοφ και ανά πάσα στιγμή Χατζιδάκι και Σαββόπουλο. Τώρα τελευταία αγαπώ πολύ και τον Αλκίνοο.
Το τραγούδι που σφυρίζετε κάνοντας ντους;
Αν το κατόρθωνα, θα σφύριζα ό,τι κι ο πατέρας μου: Απ΄ την Κική και την Κοκό ποια να διαλέξω…
Το βιβλίο που σας σημάδεψε;
Χωρίς ενδοιασμό, Διονυσίου Αρεοπαγίτου Περί θείων ονομάτων.
Η ταινία που σας σημάδεψε;
«Νοσταλγία» του «ποιητή» Ταρκόφσκι.
Ο αγαπημένος σας ζωγράφος;
Διαμαντόπουλος, Παρθένης, Ματίς, Γκογκέν, Μπρακ.
Το αγαπημένο σας χρώμα;
Μαύρο του Πανσέληνου και χοντροκόκκινο.
Ποια θεωρείτε ως τη μεγαλύτερη επιτυχία σας;
Όταν επιτέλους θα συμφιλιωθώ με την αποτυχία μου.
Το αγαπημένο σας ποτό;
Νερό με λεμόνι.
Για ποιο πράγμα μετανιώνετε περισσότερο;
Για τις δικαιολογίες που εφευρίσκω.
Τι απεχθάνεστε περισσότερο απ΄ όλα;
Τη μικροψυχία.
Όταν δεν ασχολείστε με τις εκδόσεις, ποια είναι η αγαπημένη σας ασχολία;
Σκαλίζω, ποτίζω, γεύομαι.
Ο μεγαλύτερος φόβος σας;
Παραμένει ανομολόγητος.
Σε ποια περίπτωση επιλέγετε να πείτε ψέματα;
Μπροστά στο αβάσταχτο βάρος της αλήθειας.
Ποιο είναι το μότο σας;
«Εγώ, κύριοι, τη διασκεδάζω την αποτυχία μου στην ύπαρξη».
Πώς θα επιθυμούσατε να πεθάνετε;
Αθώος του αίματος.
Εάν συνέβαινε να συναντήσετε τον Θεό, τι θα θέλατε να σας πει;
«Αμήν σοι λέγω, σήμερον μετ΄ εμού έση εν τω παραδείσω».
Σε ποια πνευματική κατάσταση βρίσκεστε αυτόν τον καιρό;
Σε αυτήν της ακηδία, χρόνια τώρα, παραμένοντας αμετανόητα άνθρωπος του πάθους.
Ὅσα δὲν βλέπουμε καὶ δὲν μαθαίνουμε σὲ ἕνα Μουσεῖο
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Αυγούστου 14, 2009
Ὁ Εὐαγγελισμὸς ἐν τῷ οἴκῳ, Icon Gallery, Ohrid, Fyrom, 1300-1320. Φορητὴ εἰκόνα, 94.5x80.3ἑκ.
Πρὶν τέσσερα χρόνια περίπου ἕνας καλὸς φίλος καὶ συνεργάτης τῆς Ἰνδίκτου ὁ Ἰωάννης Κανέλλος εἴχε τὴν ἰδέα. Τὸ Ἵδρυμα Ὀρμύλια καὶ πιὸ συγκεκριμένα τὸ Διαγνωστικὸ Κέντρο Ἔργων Τέχνης, σὲ συνεργασία μὲ τὴν Ἴνδικτο, ὑλοποίησαν τὸ πρῶτο ἐν Ἐλλάδι Εἰκονικὸ Μουσεῖο. Τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου.
Ἡ ἔννοια τοῦ εἰκονικοῦ μουσείου (virtual museum) ἔχει πιὰ ἀρχίσει νὰ μπαίνει στὸ λεξιλόγιό μας.
Παράγωγο κι αὐτὴ τῶν σύγχρονων ψηφιακῶν τεχνολογιῶν, παιδὶ ἴσως καλύτερα μιᾶς κοινωνίας ποὺ ἀναγνωρίζεται πιὰ ὡς κοινωνία τῆς ἐπικοινωνίας, τῆς πληροφορίας καὶ τῆς γνώσης, τὸ εἰκονικὸ μουσεῖο προσδιορίζει ἕνα σύνολο ἐφαρμογῶν ποὺ στοχεύουν νὰ μεταφέρουν, καμιὰ φορὰ μάλιστα καὶ νὰ ἐπεκτείνουν τὴν κλασικὴ ἔννοια τοῦ μουσείου στὴν διάσταση τοῦ παγκόσμιου ἱστοῦ. Εὔκολα καταλαβαίνει κανεὶς τὸ ἐνδιαφέρον ἀλλὰ καὶ τὴν χρησιμότητα τέτοιων προσπαθειῶν: ἀνετότερη διοίκηση τοῦ χρόνου καὶ τοῦ χώρου, εὔκολη πρόσβαση σὲ ἐκθεσιακὲς συλλογές, ἐκδημοκρατισμὸς τῆς πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς, προσαρμογὴ τοῦ ἐκτιθέμενου ὑλικοῦ σὲ διαφορετικὰ προφὶλ καὶ σκοποὺς ἐπίσκεψης, νέες μουσειακὲς ὑπηρεσίες κ.λπ. Καὶ βέβαια μιὰ νέα οἰκονομία βασισμένη στὰ διατιθέμενα περιεχόμενα.
Ἱερὰ Μονὴ Σταυρονικήτα, Ἅγιον Ὄρος
Πράγματι, κάνοντας ἕναν περίπατο στὸ διαδίκτυο, βρίσκει κανεὶς κιόλας ἕνα σημαντικὸ ἀριθμὸ ἐφαρμογῶν ποὺ αὐτονομάζονται «εἰκονικὰ μουσεῖα». Γρήγορα καταλαβαίνει κανεὶς τὴν ἔκταση ποὺ πῆρε μιὰ τέτοια ἔννοια, μιὰ ποὺ τόσο οἱ στόχοι ὅσο καὶ ἡ σύλληψη τοῦ κάθε τέτοιου μουσείου ἐξυπηρετοῦν συγκεκριμένες λογικὲς ἤδη ὑπαρχόντων μουσειακῶν ἱδρυμάτων, χωρὶς νὰ ἀνταποκρίνονται πάντοτε σὲ ἕνα πρότυπο, ἕναν ὁρισμό, ἢ μία χάρτα ἀπαιτήσεων. Τὶς περισσότερες φορές, ἕνα εἰκονικὸ μουσεῖο εἶναι ἡ ἁπλὴ μεταφορὰ στὸ διαδίκτυο ἑνὸς μέρους ἀπὸ τοὺς θησαυροὺς ποὺ ἐκθέτει σὲ πραγματικὸ χῶρο καὶ χρόνο ἕνα τυπικὸ μουσεῖο. Σπάνια βρίσκει κανεὶς ἐναλλακτικὲς προτάσεις εἰκονικοῦ μουσείου.
Ἱερὸν Κοινόβιον Εὐαγγελισμοῦ, Ὁρμύλια Χαλκιδικῆς
Σὲ μιὰ τέτοια, ἐναλλακτικὴ πρόταση στοχεύει τὸ μουσεῖο ποὺ ἵδρυσε ἡ Ἴνδικτος σὲ συνεργασία μὲ τὸ Ἵδρυμα Ὀρμύλια. Πρόκειται, ἀκριβῶς, γιὰ ἕνα θεματικὸ εἰκονικὸ μουσεῖο: «ἐκθέτει», μὲ ἄλλα λόγια, ἀντικείμενα ποὺ ἀναπτύσσουν ἕνα καὶ μόνο θέμα, συγκεκριμένα, τὸ θέμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου. Ἐξ οὗ καὶ ὁ τίτλος του. Μελετώντας γόνιμες μεταφορὲς μιᾶς τυπικῆς ἐπίσκεψης σὲ ἕνα πραγματικὸ μουσεῖο, τὸ εἰκονικὸ μουσεῖο Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου προτείνει πολυεπίπεδα σενάρια προκειμένου νὰ γνωρίσει ὁ ἐπισκέπτης τὸ θέμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἔτσι ὅπως αὐτὸ ἐπεξεργάζεται καὶ ἀναπτύσσεται μέσα ἀπὸ τὴν βυζαντινὴ εἰκονογραφία. Τὸ ὑλικὸ ποὺ παραθέτει σὲ κάθε ἐπισκέπτη του, δὲν ἀνήκει σὲ κάποιο ἵδρυμα: προέρχεται ἀπὸ μιὰ συλλογὴ ἔργων ποὺ προέρχονται ἀπὸ διαφορετικοὺς τόπους καὶ ἱδρύματα, χωρὶς διάκριση σχολῶν, τεχνοτροπιῶν, τεχνικῶν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐπιδίωξη μιᾶς τέτοιας προσπάθειας εἶναι νὰ βοηθήσει τὸν κάθε χρήστη νὰ ἐμβαθύνει στὸ νόημα ἑνὸς τέτοιου θέματος, ποὺ διατρέχει τοὺς αἰῶνες καὶ τοὺς πολιτισμούς, ἀπασχολώντας πάντοτε τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν σχέση του μὲ τὴν μοῖρα του.
Dionisy the Russian, Ὁ Εὐαγγελισμὸς ἐν τῷ οἴκῳ: Γ΄ Οἶκος τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου, Ferapontov Monastery, Vologda, Russia, 1502. Τοιχογραφία.
Περιδιαβαίνοντας τὰ ἔργα ποὺ διαθέτει τὸ μουσεῖο Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου, ὁ ἐπισκέπτης μπορεῖ ἔτσι νὰ προσαρμόσει τὴν ἐπίσκεψή του κατὰ ἔργο ἢ σύνολο ἔργων σύμφωνα μὲ κάποια ἀπὸ αὐτὲς τὶς τοπικές, νὰ τὸ μελετήσει σὲ βάθος ἢ νὰ ἀρκεστεῖ σὲ κάποιες πληροφορίες, νὰ ἐντοπίσει τὸ ἐνδιαφέρον του σὲ συγκεκριμένες τοπικὲς κλπ. Τὸ μουσεῖο προσαρμόζεται καὶ σὲ διαφορετικὰ προφὶλ ἐπισκέπτου καὶ σὲ διαφορετικοὺς σκοποὺς ἐπίσκεψης. Ἂν καὶ ἡ ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση ἀποτελεῖ τὸν τελικὸ σκοπὸ αὐτοῦ τοῦ μουσείου, μιὰ ποὺ ὅλα, σὲ μία γλῶσσα, προσφέρουν στὸ νόημα καὶ στὴν ἀνάδειξη τῆς σημασίας, τὸ μουσεῖο αὐτὸ δὲν ὑποχρεώνει τὸν ἐπισκέπτη: ἡ ὀργάνωσή του καὶ οἱ λειτουργίες πλοήγησης ποὺ παρέχει προτείνουν, δὲν ἀναγκάζουν. Τόσο ὁ ἐνδιαφερόμενος γιὰ τὰ τοπία τῆς ἱστορίας τῆς τέχνης ὅσο καὶ ὁ συντηρητὴς ἔργων τέχνης, τόσο ὁ ζωγράφος ὅσο καὶ ὁ θεολόγος θὰ βροῦν θέματα ἄξια τῆς προσοχῆς τους κατὰ τὸν τρόπο ποὺ ἀνταποκρίνεται στὶς πρακτικές τους.
Ἡ εἴσοδος στὸ Μουσεῖο εἶναι δωρεὰν, μπεῖτε καὶ θαυμάστε, πλοηγηθεῖτε στὶς εἰκόνες, δεῖτε τὶς ἀναλύσεις τῶν λεπτομερειῶν!
Μεταφράσεως Ἐγκώμιον
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Αυγούστου 9, 2009
Πόσο κόπο καὶ πόσο μόχθο, πόση ἀγωνία καὶ πόσα χρόνια ἔχουν δαπανηθεῖ ἀπὸ τὴν Ἐλένη Μπακοπούλου καὶ τὴν ἀφεντιά μου γιὰ τὶς νέες μεταφράσεις τῶν ἔργων τοῦ Φ.Μ.Ντοστογιέφσκι. Καὶ πόσο ἀκόμα δρόμο ἔχουμε μπροστά μας γιὰ νὰ ὁλοκληρώσουμε, ἂν βεβαίως μᾶς δοθεῖ ὁ χρόνος, τὴν προσπάθεια.
Σὲ αὐτὸ τὸ μᾶλλον μοναχικὸ καὶ ἀτέλειωτο μονοπάτι ἔρχονται μὲ τὴν γενναιοδωρία τους κάποιοι φίλοι νὰ σοῦ κρατήσουν τὸ χέρι καὶ νὰ σοῦ δώσουν κουράγιο. Σήμερα Σάββατο 8 Αὐγούστου ὁ συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος στὴν ἐφημ. Τὰ Νέα ἔγραψε:
Μεταφραστικό κατόρθωμα πρώτης γραμμής
Μέσα από τις μεταφράσεις του Αλεξάνδρου και τη δουλειά του στον Ντοστογιέφσκι, πήρα την πρώτη γεύση της μεγάλης λογοτεχνίας, την πρώτη μυρωδιά αληθινού μυθιστορήματος. Τον Ντοστογιέφσκι τον ξαναδιάβασα στα είκοσι πέντε μου, στα γαλλικά αυτή τη φορά, και ξανά στη μετάφραση του Αλεξάνδρου πριν από δέκα χρόνια. Χωρίς να πάψει να με γοητεύει το λογοτεχνικό ιδίωμα της δεκαετίας του πενήντα, με τις ακρότητες της δημοτικής, είχε αρχίσει να μου φαίνεται κάπως μακρινό.
Και τώρα ήρθε η δουλειά της Ελένης Μπακοπούλου- οι Δαιμονισμένοι πέρυσι και ο Ηλίθιος φέτος. Η μετάφρασή της είναι μια σημαντική λογοτεχνική κατάθεση στη δική μας γλώσσα. Το γεγονός ότι καταφέρνει να αποδώσει την προφορικότητα του Ντοστογιέφσκι χωρίς ούτε στιγμή ο λόγος να χάνει την πυκνότητά του χωρίς στιγμή χαλάρωσης πιστεύω πως είναι ένα πρώτης γραμμής κατόρθωμα. Πέρα από τη γοητεία του κειμένου, που καταφέρνει να το κάνει δικό μας, δείχνει πως η γλώσσα που μιλάμε, αυτήν που κακοποιούμε ακόμη και γράφοντας, δεν έχει χάσει τίποτε από το εκφραστικό της έρμα. Προσωπικά της χρωστώ ευγνωμοσύνη. Και περιμένω από τις Εκδόσεις Ίνδικτος τη συνέχεια. Ευτυχώς ο Ντοστογιέφσκι ήταν αναγκασμένος να βιοπορίζεται από τα κείμενά του και έχει γράψει μπόλικα.
Ἐπιστροφή
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Αυγούστου 7, 2009
Έπιστρέφουμε μετὰ ἀπὸ ἀπουσία μηνῶν.
Αὐτὴ τὴ φορὰ ὀργανωμένοι καὶ πολυτονικοί!
Στοὺς μῆνες ποὺ πέρασαν ἦταν λίγες οἱ φορὲς ποὺ θέλησα νὰ ἐκφραστῶ.
Ὄχι πὼς ἔγιναν λίγα, μὰ μέσα στὴν ἀναμπουμπούλα, καλύτερα νὰ σιωπᾶ κανείς.
Στὴν Ἴνδικτο, ἐτοιμάζουμε τὸ νέο βιβλίο τοῦ Γιάννη Κιουρτσάκη.
Τίτλος: Ἕνας χωρικὸς στὴ Νέα Ὑόρκη. Θα κυκλοφορήσει τὸν Οκτώβριο.
Ὁ ἐρχομός τοῦ Γιάννη Κιουρτσάκη μᾶς γέμισε χαρὰ καὶ ἱκανοποίηση.
Τὴν ἴδια χαρὰ μᾶς ἔδωσε καὶ ὁ ἐρχομός τοῦ Ἄρη Δαβαράκη.
Ἀρχικὰ γιὰ νὰ συμμετάσχει στὸ υπὸ ἔκδοση Λεύκωμα μὲ θέμα τὸ Ἅγιον Ὄρος.
Ἡ κατἀληξη ἦταν νὰ μᾶς ἐμπιστευθεῖ τὸ μυθιστόρημά του ὑπὸ τὸν προσωρινὸ τίτλο: Ὁ Βασίλης τὸν 21ο αἰῶνα.
Τὸ κείμενο δημοσιεύεται σὲ συνέχειες στὸ site τοῦ συγγραφέα: http://www.prosopa.com.
Ὅποιος θέλει μπορεῖ νὰ πάρει μιὰ γεὐση, ἀναμένοντας τὴν κυκλοφορία του, ἀρχὲς Νοεμβρίου.
Τὴν ἴδια περίπου περίοδο θὰ κυκλοφορήσει καὶ τὸ Λεύκωμα τοῦ Γιώργου Πίττα μὲ θέμα τὴν Άθηναϊκὴ Ταβέρνα.
Λεύκωμα πλημυρισμένο ἀπὸ τὸ μεράκι καὶ τὴν ἀγάπη τοῦ Γιώργου γιὰ ἕνα θέμα ἀρκετὰ πρωτότυπο.
Ὁ Γιῶργος πρωτόρθε στὴν Ἴνδικτο ἀναζητώντας βοήθεια στὴν διαχείριση του blog του: Σημάδια τοῦ Αἰγαίου.
Καταλήξαμε νὰ μιλᾶμε γιὰ Πανηγύρια καὶ νὰ μαστορεύουμε τὸ Λεύκωμά του.
Καιρὸ τώρα ἐτοιμάζουμε ἕνα ἀκόμα Λεύκωμα. Κατὰ τὰ φαινόμενα το 2009 θὰ εἶναι ἡ χρονιὰ τῶν Λευκωμάτων στὴν Ἴνδικτο.
Θέμα του τὸ Ἅγιον Ὄρος.
Αύτὴ τὴ φορὰ ὅμως μὲ τὴν ματιὰ ἑνὸς μοναχοῦ. Ἑνὸς μοναχοῦ-φωτογρἀφου.
Τοῦ ἰδίου εἶναι καὶ οἱ δημοσιευόμενες ἐδῶ φωτογραφίες, μόνο ποὺ αὐτὲς κόπηκαν στὴν τελικὴ ἐπιλογή.
Μαζὶ μὲ τὶς φωτογραφίες καὶ ἕνα κείμενο-μαρτυρία τοῦ Ἄρη Δαβαράκη γιὰ τὸ Ὄρος.
Δίπλα σὲ ὅλα αὐτὰ καὶ ὁ ἔβδομος τὀμος τῆς Ἀνθρωποδείας τοῦ Δημήτρη Δημητριάδη, καθὼς καὶ ἡ ἐπανέκδοση, αὐτὴ τὴ φορὰ στὴν Ἴνδικτο τοῦ Πεθαίνω σὰν Χώρα. Ἀπὸ τὸν Δημήτρη Δημητριάδη καὶ ἡ μετάφραση τοῦ L’ expérience intérieure τοῦ Ζώρζ Μπατάιγ.
Ἀλλὰ ὥς ἐδῶ τὰ τῆς Ἰνδίκτου. Ἑν καιρῶ θὰ ἐπανἐλθω.
ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ…
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Ιανουαρίου 1, 2009
Ερχόταν από το φώς και πήγαινε σ’ ένα φώς μεγαλύτερο
όλο χαρά ήταν το κελλί του.
Πού χάθηκε, τό πλάσμα τό φωτεινό, ο ακτινοβόλος τής αγάπης;
Και γιατί οι φτωχοί που δεν έχουν παρά μόνο τήν ελπίδα να τους οδηγεί
δεν βλέπουν πιά το φανό του πέρα μέσα στή νύχτα;
Είθε να υψωνόταν μες στο λυκόφως τους
εκείνος, ο εσπερινός αστέρας τής μεγάλης ένδειας.
[Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Το Βιβλίο της Φτώχειας και του Θανάτου, μετ. Βασ. Παπαγεωργίου]
Ο Ράινε Μαρία Ρίλκε γεννήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου του 1875 στην Πράγα και τα παιδικά του χρόνια χαρακτηρίστηκαν από κακουχίες. Ο πατέρας του, Josef Rilke (1838-1906), έγινε ανώτερος υπάλληλος σιδηροδρόμου μετά από μια ανεπιτυχή στρατιωτική σταδιοδρομία. Η μητέρα του, Sophie («Phia») Entz (1851-1931), καταγόταν από μια ευκατάστατη οικογένεια βιομηχάνων της Πράγας, τους Entz-Kinzelbergers, οι οποίοι κατοικούσαν σε ένα παλάτι στην οδό Herrengasse (Panská) 8, όπου ο μικρός Ρίλκε μεγάλωσε. Ο γάμος των γονέων του έγινε το 1884. Η σχέση μεταξύ της Phia και του μοναδικού γιου της χαρακτηρίστηκε από το παρατεταμένο πένθος της για την μεγαλύτερη κόρη της. Οι γονείς του τον πίεσαν για την είσοδο του στη στρατιωτική ακαδημία, στην οποία φοίτησε από το 1886 μέχρι το 1891, όταν έφυγε λόγω ασθένειας. Από το 1892 έως το 1895 σπούδασε λογοτεχνία, ιστορία της τέχνης, και φιλοσοφία στην Πράγα και το Μόναχο.
Το 1892 άρχισε να συμμετέχει σε φιλολογικούς κύκλους της Πράγας. Την εποχή αυτή χρονολογούνται και οι πρώτες ποιητικές συλλογές του. Το 1899 και το 1900 ταξίδευσε στη Ρωσία και συνάντησε τον Λέοντα Τολστόι. Την εποχή αυτή έγραψε Το τραγούδι της αγάπης και του θανάτου του σημαιοφόρου Χριστόφορου Ρίλκε. Έγινε γραμματέας του Ροντέν από το 1905 μέχρι το 1906. Αφού διακόπηκε η σχέση του με το διάσημο γλύπτη, ταξίδευσε στη Γερμανία και στην Ιταλία, στο ίδιο διάστημα που συνέθεσε το Βιβλίο των ωρών και τα Νέα ποιήματα, στα οποία διαφαίνεται μια μεταφυσική ανησυχία, μπροστά στο μυστήριο της δημιουργίας και του σύμπαντος. Το 1910 ο Ρίλκε ταξίδευσε στη Δαλματία, στη Βόρεια Αφρική και στην Αίγυπτο. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εγκαταστάθηκε στο Μόναχο. Τότε δημοσίευσε και τα αριστουργήματά του, Ελεγείες του Ντουίνο και Ορφικά σονέτα. Με τα δύο αυτά έργα ο Ρίλκε έφθασε στο αποκορύφωμα του ποιητικού του έργου. Το 1929 δημοσιεύθηκε το πολύ ενδιαφέρον έργο του, που διαβάστηκε κι αγαπήθηκε ιδιαίτερα από τους νέους, Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή. Η πλούσια αλληλογραφία του Ρίλκε περιέχει πολύτιμες πληροφορίες για το έργο του. Πέθανε στις 29 Δεκεμβρίου του 1929.
ΕΥΧΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Δεκεμβρίου 25, 2008
[Τζιότο, 1304, Καπέλλα Τζοβεράνι, Πάδοβα.]
Χριστούγεννα πρωτούγεννα, τώρα Χριστός γεννάται,
γεννάται κι ανατρέφεται με μέλιν και με γάλα.
Το μέλιν τρων οι άρχοντες και το κερίν οι άγιοι,
και το μελλισοβότανον το τρων’ οι αρχοντάδες.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ την πόλη,
οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτίσης όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων.
Ιδού όπου σας είπαμεν με πάσαν προθυμίαν,
του Ιησού μας του Χριστού γέννησιν την αγίαν.
Δότε κι εμάς τον κόπον μας, οτ’ είναι ορισμός σας,
και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας.
Αν είστε απ’ τους πλούσιους φλωριά μην τα λυπάστε,
αν είστε απ’ τους δεύτερους ξηντάρες και ζολότες,
κι αν είστε απ’ τους πάμπτωχους ένα ξευγάρι κότες.
Και σας καληνυχτίζομεν, πέστε να κοιμηθείτε,
ολίγον ύπνον πάρετε, πάλι να σηκωθείτε.
Στην εκκλησιά να τρέξετε με άκραν προθυμίαν,
και του Θεού ν’ ακούσετε την Θείαν Λειτουργίαν.
Χρόνους πολλούς να χαίρεστε, να είστ’ ευτυχισμένοι,
σωματικά και ψυχικά να είστε πλουτισμένοι.
[Κάλαντα από την Χίο]
ΣΗΜΕΡΑ…
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Δεκεμβρίου 8, 2008
Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ
Posted by: Κὺρ Μανουήλ on: Νοεμβρίου 30, 2008
Διάβασα σήμερα Κυριακή, τέλος του Νοέμβρη, το κείμενο του Νίκου Ξυδάκη στην εφ. Καθημερινή.
Δεν θέλω να το μαγαρίσω γι’ αυτό και το αναδημοσιεύω χωρίς σχόλια:
Η εις κόσμον κάθοδος του πατέρα Εφραίμ
Tου Νικου Γ. Ξυδακη
Η επικείμενη παραίτηση του αρχιμανδρίτη Εφραίμ, ηγουμένου της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου, μετά τη συνάντησή του με τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίο, πνευματικό επόπτη του Αγίου Ορους, είναι μια δραματική, καίτοι αναμενόμενη, πράξη· κορυφαίο επεισόδιο στο ντοστογιεφσκικό δράμα που ξετυλίγεται εδώ και καιρό.
Ο π. Εφραίμ είναι ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής του δράματος. Είναι ο άνθρωπος που έδωσε όρκο ακτημοσύνης και ταπείνωσης, που έλαβε το αγγελικό σχήμα του μοναχού, και ως μοναχός προσευχήθηκε, τυραννίστηκε, υψώθηκε, ταπεινώθηκε, εξουσίασε, περηφανεύτηκε, ξεγελάστηκε, ξεγέλασε, συναλλάχτηκε, αμάρτησε, συντρίφτηκε.
Τώρα, αυτός ο μοναχός, ο ταμένος στην προσευχή, τη νηστεία, την αγρυπνία και την υπακοή, σύρεται από την ερημία του ενώπιον του πλήθους, δικάζεται νυχθημερόν από τα μήντια, λογοδοτεί στην κοσμική εξουσία, λιθοβολείται και σταυρώνεται. Γιατί; Δεν μπορούμε να τον δικάσουμε εμείς, ο σκληρότερος δικαστής είναι η συνείδησή του, τα μάτια των αδελφών του μοναχών στο Βατοπέδι και στο Ορος. Ομως τολμώ να πω: λιθοβολείται διότι ξέχασε ότι είναι μοναχός, ξέχασε τους βαρείς όρκους του, ξέχασε την ταπείνωση και την υπακοή, μέθυσε με την εξουσία που του έδιναν το χρήμα και οι διασυνδέσεις, ο συναγελασμός με τις πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ. Μέθυσε, παραφέρθηκε, έγινε άλλος· ο Συναξαριστής θα περιέγραφε: κατελήφθη από ακάθαρτο πνεύμα. Πράγματι, όπως οι δαίμονες πειράζουν τους αθλητές της αρετής στην έρημο, έτσι κι εδώ: ο μοναχός εξήλθε στην κοσμική έρημο, στην έρημο του χρήματος και της εξουσίας, στις πίστες του power game, κι εκεί η εξάρτυσή του απεδείχθη ανύπαρκτη.
Κατελήφθη ολοσχερώς από τον κόσμο. Ποιον κόσμο; Οχι τον κόσμο των τυραννισμένων, των απόκληρων, των αγωνιστών, των ονειροπόλων, των αγαπώντων και καρποφορούντων και κοπιώντων και ψαλλόντων – αλλά από τον κόσμο των άπληστων και των αλαζόνων, τον κόσμο των πολιτικών ελαστικής συνείδησης, τον κόσμο των πλουσίων που εξαγοράζουν ανομήματα με δωρεές. Σε αυτό το πεδίο τούς κανόνες δεν τους ορίζει ο μοναχός, αλλά ο δικολάβος, ο οικονομοτεχνικός σύμβουλος, ο διαχειριστής της off shore, ο μιλημένος κρατικός λειτουργός, ο οπισθόβουλος πολιτικός, ο ευλαβούμενος μπίζνεσμαν. Σε αυτό το πεδίο ο μοναχός θα χάσει, όσο κι αν παριστάνει τον έξυπνο, όσο έξυπνος κι αν είναι: δεν χάνει χρήματα, αλλά χάνει την ψυχή του, την αυτοεκτίμηση, την πίστη των αδελφών του. Αυτό έχασε ο π. Εφραίμ.
Ο Εφραίμ βούλιαξε στη συγχρονία, στην τρέλα του Καιρού: στην με κάθε τίμημα ανάπτυξη, στον με κάθε τίμημα προσπορισμό υλικής ισχύος. Πιστεύω ότι το έκανε προς χάριν του μοναστηριού· αυτό όμως δεν τον δικαιώνει, απεναντίας, τον δείχνει μωρό και επιλήσμονα της παραδόσεως την οποία έχει ταχθεί να προασπίζει. Η παράδοσή του είναι ο μακρύς χρόνος, όχι ο επιπολής εκσυγχρονισμός· παράδοσή του είναι η πνευματική ανασυγκρότηση, όχι η διαρκής ανοικοδόμηση· παράδοσή του είναι η άθληση του πνεύματος, όχι η απληστία.
Υπό μία έννοια, ο μοναχός Εφραίμ εξέφρασε την εκσυγχρονιστική μανία των Ελλήνων στις δεκαετίες 1990 και 2000, δηλαδή ακριβώς τα δεκαοκτώ χρόνια που ήταν ηγούμενος. Πίστεψε πως ήταν εργολάβος και χρηματιστής, διαρκές ντάρλινγκ των δικηγόρων και των πολιτικών. Πίστεψε τυφλά στην υλικοτεχνική πρόοδο, στη σώρευση ισχύος και χρήματος, στα κονδύλια, στα πρότζεκτ και στα μάστερ πλαν, στην αχαλίνωτη ανάπτυξη: Προς τα πού; Μέχρι πού;
Και λησμόνησε τη θέση του, την αποστολή του, την παράδοση. Αλλά εγκαταλείποντας την παράδοση, την ήδη κλονισμένη, εγκαταλείπει κάθε δυνατότητα νομιμοποίησης, αυτοπροσδιορισμού, προσανατολισμού στον χρόνο – μάλιστα προς τον έσχατο χρόνο. Οσο βυθίζεται στον χρόνο του χρήματος και των πολιτικών, τόσο βαθύτερα βυθίζεται στην απώλεια. Τι είναι ο μοναχός έξω από την παράδοσή του; Ενα τίποτε, ένας ψευδονεωτεριστής. Η παράδοση για να παραμείνει ζωντανή, απαιτεί γέφυρες, θεμέλια, όχι ψιμύθια νεωτερισμών.
Ισως στη σκέψη του πατρός Εφραίμ, η παλαίφατος Μονή Βατοπεδίου, δεύτερη τη τάξει στην αθωνική πολιτεία, να ζει ακόμη στον Μεσαίωνα, όταν το παν υπήρχε υπό τη Θεία Πρόνοια, και τα μοναστήρια κατείχαν απέραντες περιουσίες και ευημερούσαν υπό τη σκέπη ηγεμόνων, βασιλέων και αυτοκρατόρων. Ο αναχρονισμός του έχει κάποιο αντίκρισμα στο σήμερα, στη μετανεωτερική φεουδαρχία του χρήματος και των εταιρειών. Αλλά ώς εκεί· δεν επικρατούν μόνο οι νεοφεουδάρχες, λειτουργούν επίσης, με κάποιους τρόπους, ο δημόσιος έλεγχος, ο κοινωνικός έλεγχος, η κριτική. Το είπαμε όμως ήδη: Ο π. Εφραίμ, συνομιλώντας με τη φεουδαρχία, νόμισε ότι αυτός είναι ο κόσμος…
Τώρα, ειρωνικά και εξοργιστικά, τον δικάζουν αυτοί που τον υπέθαλπαν. Τον αποκηρύσσουν όσοι του φιλούσαν το χέρι. Οι πρώην αγιογδύτες και θεομπαίχτες τώρα υποδύονται τους ρεπουμπλικάνους και τους καρμπονάρους. Και τον καταδικάζουν δεσποτάδες και πατριαρχικές αρχές, που επί αιώνες πορεύτηκαν με συναλλαγές χρήματος, με αλισβερίσια εξουσίας, με εξαγορές αμαρτιών, με αγοραπωλησίες τίτλων και οφικίων. Οχι μόνο έτσι, αλλά και έτσι. Ας πούμε, είναι η εκδίκηση των επισκόπων-πριγκίπων κατά των αυτοδιοίκητων καλογέρων που διεκδίκησαν ισχύ και επιρροή.
Η πτώση του π. Εφραίμ από την ηγουμενία είναι η κάθαρσή του, δεν είναι η τιμωρία του. Εχει την ευκαιρία να είναι αυτό που διάλεξε: καλόγερος. Να ταπεινωθεί, να κλάψει και να προσευχηθεί σαν τον Δαβίδ: Ραντιείς με υσσώπω και καθαρισθήσομαι, πλυνείς με, και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι.
Το δράμα μπορεί να αποβεί πολλαπλώς ωφέλιμο για όλη την αγιορείτικη κοινότητα: να ξαναδούν τα όρια του εκσυγχρονισμού, να ξαναδούν τον ρόλο τους στην αναγεννημένη παράδοση, να ξαναβρούν τον ησυχασμό. Προπάντων, να αναζητήσουν τον κόσμο: των καρποφορούντων και κοπιώντων και ψαλλόντων και του περιεστώτος λαού…
